استادش و نگارش انديشه‌هاى او سبب شد كه وى به « كاتب واقدى » مشهور گردد . « 1 » مسعودى در مروج الذهب ، شرقانى ، « 2 » ابو بكر بن ابى شبّه ، ابو حسّان حسن بن عثمان زيادى ، سليمان بن داود شاذكونى و بسيارى ديگر ، يا از او روايت كرده‌اند و يا از محضرش بهره برده‌اند . « 3 » واقدى در مغازى ، سيره ، طبقات و اخبار پيامبر ( ص ) و حوادث دوران فوق ، نويسنده‌اى برجسته بود و كتب بسيارى به او نسب داده شده كه از گستردگى حوزهء اطلاعاتش خبر مىدهند . ابن نديم در الفهرست خود ، عناوين 28 اثر را به نام او ثبت كرده است . نوشته‌هاى او را در حوزه‌هاى مربوط به قرآن ، حديث ، فقه و كتب تاريخى مىتوان تقسيم بندى كرد ؛ از جملهء آنهاست : اختلاف آراء فقهاء المدينة و الكوفه ، كتاب غلط الحديث ، كتاب السنة و الجماعة ، كتاب المغازى ، كتاب الردة ، كتاب التاريخ و المغازى و المبعث ، كتاب الطبقات ، كتاب السقيفه و بيعة ابى بكر و بسيارى كتب ديگر . [ 8 ] كثرت كتابهاى واقدى ، گوياى اطلاعات گستردهء تاريخى او است . جز كتاب المغازى ، كتاب الرده و فتوح الشام كه متن آنها باقى مانده ، قطعاتى از نوشته‌هاى ديگر وى در آثار مورخان بعدى به چشم مىخورد ؛ از جمله در تأليفات بلاذرى ، طبرى ، ابن كثير و به ويژه شاگردش ابن سعد كه در پىريزى طبقات الكبرى از نوشته‌هاى وى الگو گرفت . با يافت نشدن آثار ديگر واقدى ، بسيارى از نظريات وى از ما پوشيده مانده است . نظر محققان و مورخان دربارهء واقدى دقت نظر در منابع مربوط به واقدى ، دو ديدگاه عمده را روشن مىكند : 1 ) گروهى به دليل توجه خاص او به سيره ، مغازى و فتوح ، اطلاعات او از حديث و احكام و استخراج مسائل و اشاره به آنها در كتابش ، او را مىستايند ، « 4 » تا آنجا كه از قول ابراهيم حربى ، او را آگاهترين مردم در مسائل اسلام مىدانند . « 5 » در تكميل اين سخن ، به نقل از مصعب زبيرى ، به مقام او اشاره مىشود كه : « هرگز كسى را مانند او نديدم » و در

--> ( 1 ) . وفيات الاعيان ، ج 4 ، ص 348 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 9 ، ص 459 . ( 2 ) . وفيات الاعيان ، ج 4 ، ص 349 ، تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 350 . ( 3 ) . سير اعلام النبلاء ، ج 9 ، ص 459 ؛ تاريخ بغداد ، ج 3 ، ص 3 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 9 ، ص 363 . ( 4 ) . طبقات ، ج 7 ، ص 493 . ( 5 ) . تاريخ التهذيب ، ج 9 ، ص 365 .